Mùi hương Tác giả: Patrick Suskind Dịch giả: Lê Chu Cầu Công ty Văn hóa Truyền thông Nhã Nam & Nhà xuất bản Văn học. “Hắn bị bỏ rơi trong đống ruột lẫn máu nhầy nhụa của loài cá tanh tưởi, hắn cất tiếng khóc không thành lời giữa sự nhẫn tâm của người mẹ. Hắn lầm lũi sinh ra, rồi lại lầm lũi lớn lên… Hắn là Grenouille.” “Mùi hương” xoay quanh câu chuyện về Jean-Baptiste Grenouille, một-thiên-tài-đồi-bại. Cuộc đời hắn như một chuỗi dài của sự ám ảnh, cái ám ảnh ma quái lẫn trong sự thành kính đến rợn người. Mẹ Grenouille cố ý dìm chết hắn, dìm chết như đã từng làm với những đứa con khác của ả. Hắn vẫn sống, cái sinh lực ghê gớm trong con người ấy hình như ngay từ lúc sinh ra vốn đã không chịu khuất phục. Hắn sống, và… mẹ hắn chết, chết treo cổ! Cái ngày hắn sinh ra là thời điểm Paris nồng nực, chính là thành phố ấy – thành phố hôi thối nhất của nước Pháp lúc bấy giờ. Một đứa trẻ bị bỏ rơi nấc nghẹn trong rác rưởi… không tình yêu, không tình thương (ngay đến mẹ còn chẳng thừa nhận sự có mặt ấy, thì hắn còn cần ai? Còn ai cần hắn?). Grenouille cứ thế lớn lên giữa cuộc đời, nhục nhằn, lầm lì… Hắn là mầm sống mà cũng là tai họa, hắn là con thú đi hoang giữa cuộc đời. Đói rét không làm cho nó chết giữa đường giữa xó, bệnh tật càng làm hắn dẻo dai và sự mỉa mai khinh bỉ của người đời lại càng tiếp thêm năng lượng để hắn đánh dấu sự có mặt ghê gớm của mình. Hắn vẫn sống với cái mặt chi chít những vết sẹo, lăn lộn kiếm ăn với cái chân cà nhắc, cà nhắc… Đôi chân khập khiễng và cũng chính là hình thù cuộc đời hắn. Cuộc đời vò nát trong đống áo quần nhàu nhĩ, quăng lên một cái lưng hơi gù gù… Hắn và những gì tồn tại được-coi-là-của-hắn, cũng đồng dạng như nhau! Cái thứ duy nhất mà Grenouille được ban cho giữa cuộc đời là một cái mũi cực kỳ nhạy. Nhạy đến nỗi hắn đi qua đâu, ngửi được những gì, hắn đều nhớ, nhớ như in! Mùi – trong tâm trí của hắn như là cái gì đó hữu hình, sờ được, nắn được, nuốt được, và… yêu được. Trí nhớ về mùi hương khiến Grenouille trở thành một thiên tài. Hắn ghi nhớ, tách bạch, rạch ròi những gì ngửi qua, một mảnh đất, một làn gió mang theo hương – có thể là tanh tưởi, cũng có thể là ngọt ngào. Người ta thấy ở cái mũi của Grenouille – cái mũi kì lạ có khả năng đảm nhiệm tất cả các giác quan trên cơ thể người – một thứ gì đó siêu nhiên vô hình. Thế nhưng, bản thân Grenouille – hắn sinh ra đã là đứa trẻ không có mùi. Giá như thớ thịt của hắn nồng lên mùi tanh tởm của cá chết, hay mùi hôi thối của thịt rữa, thì hãy còn là may mắn. Bất hạnh thay, khi hắn lại là một thằng nhỏ kì dị không mùi. Grenouille ôm ấp cái khát khao sáng tạo ra mùi hương, một mùi hương chỉ có thể tạo ra từ bàn tay hắn mà thôi! Cái ao ước nghe có vẻ thanh khiết lại được thực hiện bởi sự man rợ. Man rợ đến nỗi ta chỉ mong cho hắn chết ngạt trong bãi rác từ khi mới lọt lòng. Hắn kiếm tìm, chiếm đoạt và tinh chế mùi hương cho riêng mình – mùi hương đánh đổi bằng cái chết của 25 trinh nữ… Ngấm ngầm một sự mỉa mai và đau đáu, “Mùi hương” dắt ta chứng kiến âm mưu giết người hoàn hảo khủng khiếp của con quái vật đội trong lốt người. Lời giải thích cho hành động thú tính của người đàn ông ấy được lý giải rất giản đơn, hắn cho phép mình cái quyền tước đi mạng sống của người khác. Tước đi để tái tạo ra một thứ theo hắn là có ích. Mùi hương mà Grenouille đã cất công tạo ra là một loại nước hoa. Thứ nước hoa ấy có khả năng khơi dậy tình yêu mãnh liệt và khao khát dục vọng mê đắm ở mỗi con người… Người ta ghê tởm con thú ấy, nhưng không thử một lần quay đầu để nhìn lại cái xã hội. Tại sao không ai thắc mắc bất cứ điều gì về cái thế giới đầy bệnh hoạn, thối rữa và cái mùi tanh tởm thì vẫn quẩn quanh bên mỗi con người? Phải chăng cái tội-ác-tinh-khiết mà Grenouille chưng cất nên cũng thật cần cho cái xã hội hắn đang tồn tại? Grenouille có thể là hiện thân của cái ác – rất ác. Nhưng đứa trẻ không có lấy nổi một mùi hương của riêng mình, phải chăng chính là kết quả khúc xạ méo mó mà cái thế giới biến dạng ấy tạo ra! Jean-Baptiste Grenouille đi tìm mùi hương cho mình, đi tìm một tình yêu mơ hồ và xa lạ trong tiềm thức. Nhân loại ghê tởm hắn, tránh xa hắn, lên án hắn, nhưng rồi chính họ lại mê đắm, khát khao cái thứ nhục dục từ mùi hương mà hắn tạo ra. Mâu thuẫn đẩy lên đến đỉnh điểm khi một con người chạy trốn sự chối bỏ của đồng loại và tự cuồng loạn với sự bi thảm của chính mình. Hắn từ một đứa trẻ bị bỏ cho chết vùi trong máu cá đến món đồ nghề chưng cất hương thơm của 25 trinh nữ. Hắn từ một tên khập khiễng vất vưởng giữa cuộc đời trở thành một Grenouille được vinh danh từ những công trình khoa học. Hắn từ một kẻ không có nổi một mùi hương lại tạo ra hương thơm mê đắm triệu triệu người… Grenouille, hắn vừa là tội phạm, mà đồng thời cũng chính là nạn nhân. Câu chuyện về Jean trong Mùi hương đã được dựng thành phim Với ngôn ngữ miêu tả của một thiên tài, Patrick Suskind – nhà văn người Đức đã khiến người đọc bất ngờ đến phút cuối, bất ngờ trong niềm tuyệt vọng. Nó khiến người ta hình dung ra cái xã hội trong nước Pháp thế kỉ 18. Patrick Suskind miêu tả điêu luyện và sinh động đến mức ta nghe như cái mùi-hôi-thối-của-thời đại nồng nặc đến tận khứu giác. Tác phẩm cuốn hút người đọc bởi cái giọng văn đầy bí ẩn, tinh quái mà cũng quyến rũ lạ thường. “Mùi hương” giống như câu chuyện trữ tình được thổi vào một phép thôi miên-một câu chuyện cổ tích kinh hoàng. “Mùi hương” – sự ra đời của cuốn tiểu thuyết này đã gây kinh ngạc cho tất cả các nhà phê bình. Không chỉ ở châu Âu mà còn trên toàn thế giới, sự hiện diện của “Mùi hương” là sức ám ảnh ma mị đến ngột ngạt, mê đắm mà run rẩy. Patrick Suskind đã đưa người đọc đến với cái thế giới phù phiếm – “vương quốc phù du của hương thơm”. Được đánh giá là hiện tượng văn học ở Đức từ sau Thế chiến thứ hai, “Mùi hương” đã trở thành một danh tác bất tử về một kẻ gây tội ác đồi bại, ngạo nghễ, điên cuồng, quằn quại và đau đớn giữa cõi đời…