Browsing Category
Literature
老子「中国经典动画」
TAO TE CHING – The Book Of The Way
The Tao Te Ching was written in China roughly 2,500 years ago at about the same time
when Buddha expounded the Dharma in India and Pythagoras taught in Greece. The Tao
Te Ching is probably the most influential Chinese book of all times. Its 81 chapters have
been translated into English more times than any other Chinese document.
The Tao Te Ching provides the basis for the philosophical school of Taoism, which is an
important pillar of Chinese thought. Taoism teaches that there is one undivided truth at
the root of all things. It literally means:
= tao (the way)
= te (strength/virtue)
= ching (scripture)
The verses of the Tao Te Ching are written in ancient Chinese, which is very different from
English. Abstraction and logic are not distinguishing marks of the ancient Chinese
language, hence, it is less rigid than English and there are very few formal or grammatical
structures. The classical Chinese word does not stand for a single concrete idea, but it
evokes associations of different ideas and things. Quite a few Chinese words can be used
as nouns, adjectives and verbs at the same time. Thus sentences composed of various
signs have a sort of suggestive power, evoking emotions, ideas and pictures.
It is almost impossible to render an ancient Chinese text properly in English without
losing some part. Different translations of the Tao Te Ching may appear as completely
different texts. In order to understand the original text fully it is helpful to read various
translations that consummate each other. The alternative is, of course, to learn Chinese.
This document uses the translation of Tolbert McCarroll.
Confucius 1
Confucius 2
Confucius Chinese Dance/Musical
原文：
帝高阳之苗裔兮，朕皇考曰伯庸。
摄提贞于孟陬兮，惟庚寅吾以降。
皇览揆余初度兮，肇锡余以嘉名：
名余曰正则兮，字余曰灵均。
纷吾既有此内美兮，又重之以修能。
扈江离与辟芷兮，纫秋兰以为佩。
汨余若将不及兮，恐年岁之不吾与。
朝搴阰之木兰兮，夕揽洲之宿莽。
日月忽其不淹兮，春与秋其代序。
唯草木之零落兮，恐美人之迟暮。
不抚壮而弃秽兮，何不改乎此度?
乘骐骥以驰骋兮，来吾道夫先路！
昔三后之纯粹兮，固众芳之所在。
杂申椒与菌桂兮，岂惟纫夫蕙茞！
彼尧、舜之耿介兮，既遵道而得路。
何桀纣之昌披兮，夫惟捷径以窘步。
惟夫党人之偷乐兮，路幽昧以险隘。
岂余身之殚殃兮，恐皇舆之败绩！
忽奔走以先后兮，及前王之踵武。
荃不查余之中情兮，反信谗而齌怒。
余固知謇謇之为患兮，忍而不能舍也。
指九天以为正兮，夫惟灵修之故也。
[曰黄昏以为期兮，羌中道而改路！
初既与余成言兮，后悔遁而有他。
余既不难夫离别兮，伤灵修之数化。
余既滋兰之九畹兮，又树蕙之百亩。
畦留夷与揭车兮，杂杜衡与芳芷。
冀枝叶之峻茂兮，愿俟时乎吾将刈。
虽萎绝其亦何伤兮，哀众芳之芜秽。
众皆竞进以贪婪兮，凭不厌乎求索。
羌内恕己以量人兮，各兴心而嫉妒。
忽驰骛以追逐兮，非余心之所急。
老冉冉其将至兮，恐修名之不立。
朝饮木兰之坠露兮，夕餐秋菊之落英。
苟余情其信姱以练要兮，长顑颔亦何伤。
掔木根以结茞兮，贯薜荔之落蕊。
矫菌桂以纫蕙兮，索胡绳之纚纚。
謇吾法夫前修兮，非世俗之所服。
虽不周于今之人兮，愿依彭咸之遗则。
长太息以掩涕兮，哀民生之多艰。
余虽好修姱以鞿羁兮，謇朝谇而夕替。
既替余以蕙纕兮，又申之以揽茞。
亦余心之所善兮，虽九死其犹未悔。
怨灵修之浩荡兮，终不察夫民心。
众女嫉余之蛾眉兮，谣诼谓余以善淫。
固时俗之工巧兮，偭规矩而改错。
背绳墨以追曲兮，竞周容以为度。
忳郁邑余佗傺兮，吾独穷困乎此时也。
宁溘死以流亡兮，余不忍为此态也。
鸷鸟之不群兮，自前世而固然。
何方圜之能周兮，夫孰异道而相安？
屈心而抑志兮，忍尤而攘诟。
伏清白以死直兮，固前圣之所厚。
悔相道之不察兮，延伫乎吾将反。
回朕车以复路兮，及行迷之未远。
步余马于兰皋兮，驰椒丘且焉止息。
进不入以离尤兮，退将复修吾初服。
制芰荷以为衣兮，集芙蓉以为裳。
不吾知其亦已兮，苟余情其信芳。
高余冠之岌岌兮，长余佩之陆离。
芳与泽其杂糅兮，唯昭质其犹未亏。
忽反顾以游目兮，将往观乎四荒。
佩缤纷其繁饰兮，芳菲菲其弥章。
民生各有所乐兮，余独好修以为常。
虽体解吾犹未变兮，岂余心之可惩。
女嬃之婵媛兮，申申其詈予，曰：
「鲧婞直以亡身兮，终然夭乎羽之野。
汝何博謇而好修兮，纷独有此姱节？
薋菉葹以盈室兮，判独离而不服。」
众不可户说兮，孰云察余之中情？
世并举而好朋兮，夫何茕独而不予听？
依前圣以节中兮，喟凭心而历兹。
济沅、湘以南征兮，就重华而敶词：
启《九辩》与《九歌》兮，夏康娱以自纵。
不顾难以图后兮，五子用失乎家衖。
羿淫游以佚畋兮，又好射夫封狐。
固乱流其鲜终兮，浞又贪夫厥家。
浇身被服强圉兮，纵欲而不忍。
日康娱而自忘兮，厥首用夫颠陨。
夏桀之常违兮，乃遂焉而逢殃。
后辛之菹醢兮，殷宗用而不长。
汤、禹俨而祗敬兮，周论道而莫差。
举贤才而授能兮，循绳墨而不颇。
皇天无私阿兮，览民德焉错辅。
夫维圣哲以茂行兮，苟得用此下土。
瞻前而顾后兮，相观民之计极。
夫孰非义而可用兮？
孰非善而可服？
阽余身而危死兮，览余初其犹未悔。
不量凿而正枘兮，固前修以菹醢。
曾歔欷余郁邑兮，哀朕时之不当。
揽茹蕙以掩涕兮，沾余襟之浪浪。
跪敷衽以陈辞兮，耿吾既得此中正。
驷玉虬以桀鹥兮，溘埃风余上征。
朝发轫于苍梧兮，夕余至乎县圃。
欲少留此灵琐兮，日忽忽其将暮。
吾令羲和弭节兮，望崦嵫而勿迫。
路漫漫其修远兮，吾将上下而求索。
饮余马于咸池兮，总余辔乎扶桑。
折若木以拂日兮，聊逍遥以相羊。
前望舒使先驱兮，后飞廉使奔属。
鸾皇为余先戒兮，雷师告余以未具。
吾令凤鸟飞腾兮，继之以日夜。
飘风屯其相离兮，帅云霓而来御。
纷总总其离合兮，斑陆离其上下。
吾令帝阍开关兮，倚阊阖而望予。
时暧暧其将罢兮，结幽兰而延伫。
世溷浊而不分兮，好蔽美而嫉妒。
朝吾将济于白水兮，登阆风而绁马。
忽反顾以流涕兮，哀高丘之无女。
溘吾游此春宫兮，折琼枝以继佩。
及荣华之未落兮，相下女之可诒。
吾令丰隆乘云兮，求宓妃之所在。
解佩纕以结言兮，吾令謇修以为理。
纷总总其离合兮，忽纬繣其难迁。
夕归次于穷石兮，朝濯发乎洧盘。
保厥美以骄傲兮，日康娱以淫游。
虽信美而无礼兮，来违弃而改求。
览相观于四极兮，周流乎天余乃下。
望瑶台之偃蹇兮，见有娀之佚女。
吾令鸩为媒兮，鸩告余以不好。
雄鸠之鸣逝兮，余犹恶其佻巧。
心犹豫而狐疑兮，欲自适而不可。
凤皇既受诒兮，恐高辛之先我。
欲远集而无所止兮，聊浮游以逍遥。
及少康之未家兮，留有虞之二姚。
理弱而媒拙兮，恐导言之不固。
世溷浊而嫉贤兮，好蔽美而称恶。
闺中既以邃远兮，哲王又不寤。
怀朕情而不发兮，余焉能忍而与此终古？
索琼茅以筳篿兮，命灵氛为余占之。
曰：
「两美其必合兮，孰信修而慕之？
思九州之博大兮，岂惟是其有女？」
曰：
「勉远逝而无狐疑兮，孰求美而释女？
何所独无芳草兮，尔何怀乎故宇？」
世幽昧以昡曜兮，孰云察余之善恶？
民好恶其不同兮，惟此党人其独异！
户服艾以盈要兮，谓幽兰其不可佩。
览察草木其犹未得兮，岂珵美之能当？
苏粪壤以充祎兮，谓申椒其不芳。
欲从灵氛之吉占兮，心犹豫而狐疑。
巫咸将夕降兮，怀椒糈而要之。
百神翳其备降兮，九疑缤其并迎。
皇剡剡其扬灵兮，告余以吉故。
曰：
「勉升降以上下兮，求矩矱之所同。
汤、禹俨而求合兮，挚、咎繇而能调。
苟中情其好修兮，又何必用夫行媒？
说操筑于傅岩兮，武丁用而不疑。
吕望之鼓刀兮，遭周文而得举。
宁戚之讴歌兮，齐桓闻以该辅。
及年岁之未晏兮，时亦犹其未央。
恐鹈鴃之先鸣兮，使夫百草为之不芳。」
何琼佩之偃蹇兮，众薆然而蔽之。
惟此党人之不谅兮，恐嫉妒而折之。
时缤纷其变易兮，又何可以淹留？
兰芷变而不芳兮，荃蕙化而为茅。
何昔日之芳草兮，今直为此萧艾也？
岂其有他故兮，莫好修之害也！
余以兰为可恃兮，羌无实而容长。
委厥美以从俗兮，苟得列乎众芳。
椒专佞以慢慆兮，樧又欲充夫佩帏。
既干进而务入兮，又何芳之能祗？
固时俗之流从兮，又孰能无变化？
览椒兰其若兹兮，又况揭车与江离？
惟兹佩之可贵兮，委厥美而历兹。
芳菲菲而难亏兮，芬至今犹未沬。
和调度以自娱兮，聊浮游而求女。
及余饰之方壮兮，周流观乎上下。
灵氛既告余以吉占兮，历吉日乎吾将行。
折琼枝以为羞兮，精琼爢以为粻。
为余驾飞龙兮，杂瑶象以为车。
何离心之可同兮？吾将远逝以自疏。
邅吾道夫昆仑兮，路修远以周流。
扬云霓之晻蔼兮，鸣玉鸾之啾啾。
朝发轫于天津兮，夕余至乎西极。
凤皇翼其承旗兮，高翱翔之翼翼。
忽吾行此流沙兮，遵赤水而容与。
麾蛟龙使梁津兮，诏西皇使涉予。
路修远以多艰兮，腾众车使径待。
路不周以左转兮，指西海以为期。
屯余车其千乘兮，齐玉轪而并驰。
驾八龙之婉婉兮，载云旗之委蛇。
抑志而弭节兮，神高驰之邈邈。
奏《九歌》而舞《韶》兮，聊假日以偷乐。
陟升皇之赫戏兮，忽临睨夫旧乡。
仆夫悲余马怀兮，蜷局顾而不行。
乱曰：已矣哉！
国无人莫我知兮，又何怀乎故都！
既莫足与为美政兮，吾将从彭咸之所居！
译文：
颛顼啊，我是你的远代子孙，伯庸——是我先祖的光辉大名。岁星在寅的那一年的正月庚寅，我从天上翩然降临。尊敬的先祖啊，仔细揣度我刚刚下凡的时辰和啼声，通过占卜赐给了我相应的美名。给我取的大名叫正则啊，给我取的别号叫灵均。 上天既赋予我这么多内在的美质啊，又加之以我注意修养自己的品性。我披着喷吐幽香的江离和白芷啊；又联缀起秋兰作为自己的佩巾。光阴似箭，我惟恐抓不住这飞逝的时光，让岁月来塑造我美好的心灵。清晨，我浴着晨曦去拔取坡上的木兰，傍晚，我背着夕阳在洲畔采摘宿莽来润德润身。太阳与月亮互相交迭，未尝稍停，新春与金秋相互交替，永无止境。想到树上黄叶纷纷飘零，我害怕美人啊，您头上也添上丝丝霜鬓！为什么，为什么你不任用风华正茂的贤者，废弃污七八糟的小人？为什么，为什么你不改变已经过时的法度？驾着龙马，飞快地向前猛奔！来！我给你充当向导。
沿着康庄大道走向幸福与光明。 忆往昔，我三代先王的德行是那么完美精纯，一丛丛芳草鲜花簇拥着他们。那时节啊，花椒与桂树层层相间，哪里只是蕙草与白芷散发芳芬？哦！唐尧和虞舜是多么正大光明，他们遵循着正道，向着光明迈进。夏桀和商纣是多么狂乱啊，只想走捷径，抄小路，结果使自己走向困境。那些党人是这样苟且偷安，他们一步步走向死胡同而不思反省。难道我担心自己会遭受灾祸？不，我担心的是楚国的车驾将要覆倾！ 急匆匆，我为王朝的复兴前后奔波，希望跟上前代明王的脚印。君主啊，你不能体察我的一片衷情，反而听信谗言，对我大发雷霆。我明明知道直谏忠会招灾惹祸，但我怎么能看着祖国沉沦！我敢手指苍天让它给我作证，我对你完全是一片忠心！
想过去，你与我披肝沥胆，定下约言，可后来，你却另作打算，不记前情。我和你分别并不感到难堪，伤心的是你胸无定见、反复无常！ 我曾经栽培了大片的春兰，又种下了秋蕙百来亩地面。我还分块种植了芍药与揭车，将马蹄香与白芷套种其间。我真希望它们能够绿叶成荫、枝干参天，到时候就可以收获藏敛。即使花儿谢了，那又有什么悲伤，最痛心的是，众多的香草已经发生了质变。 那些个党人争着贪利夺权，孜孜以求地追逐着功名利禄。他们都猜忌着别人而原谅自己，彼此间勾心斗角，相互嫉妒。像他们那样竭尽全力去争权夺利，实在不是我内心所要追求的东西。我觉得自己的老境将要渐渐到来，只担心美好的名声来不及树立。清晨，我吮吸着木兰花上的坠露，傍晚，我餐食着菊花瓣上的蓓蕾。只要内心是真正的美好而又精纯，我就是长久地面黄肌瘦又有何可悲？我用木兰的根须把白芷拴上，再穿上带着露珠的薜荔。我用菌桂的嫩枝连缀起蕙草，再绞起胡绳的一串串花蕊。我是如此虔诚地效法古代的圣贤，绝非一般世俗之徒的穿戴。
我不能和今人志同道合，但却心甘情愿沐浴彭咸的遗辉。 我揩拭着辛酸的眼泪，声声长叹，哀叹人生的航道充满了艰辛。我只不过是洁身自好却因此遭殃受累，早晨去进谏，到傍晚就遭毁弃！他们毁坏了我蕙草做的佩带，我又拿芬芳的白芷花来代替。这些都是我内心之所珍爱，叫我死九次我也绝不改悔！我只怨君主啊你是这般无思无虑，始终是不能明察我的用心。你周围的侍女嫉妒我的姿容，于是造出百般谣言，说我妖艳狐媚！那些贪图利禄的小人本来就善于投机取巧，方圆和规矩他们可以全部抛弃。追随着邪恶，背弃了法度，竞相以苟合求容作为处世准则。我忧郁烦闷，怅然失意，我困顿潦倒在这人妖颠倒的时期！我宁愿暴死而尸漂江河，也绝不和他们同流合污，沆瀣一气。哦，那凤鸟怎么能和家雀合群？自古以来本就这样泾渭分明。哪有圆孔可以安上方柄？哪有异路人能携手同行！
我委屈着自己的心志，压抑着自己的情感，暂且忍痛把谴责和耻辱一起担承。保持清白之志而死于忠贞之节，这本为历代圣贤所赞称！ 我后悔，后悔我当初没有看清前程，迟疑了一阵，我打算回头转身。好在迷失方向还不算太远，掉转车头，我依旧踏上原来的水驿山程。我走马在这长满兰草的水边高地，我奔向那长有椒树的山丘，暂且在此停息。我既然进言不听反而获罪，倒不如退居草野，把我的旧服重整。我裁剪碧绿的荷叶缝成上衣啊！又将洁白的莲花缀成下裙。没人理解我，就让他去大放厥词吧！只要我内心是真正的馥郁芳芬。我把头上的帽子加得高而又高啊，把佩带加的很长很长。芬芳与污垢已经混杂在一起，唯独我这光明洁白的本质未曾蒙受丝毫减损。急匆匆我回过头来纵目远望，我要往东南西北观光巡行。我的佩饰如花团锦簇、五彩缤纷，喷吐出一阵阵令人心醉的幽香清芬。
人生各有自己的追求，自己的喜爱，我却独独爱好修洁，习以为常！就算把我肢解了我也毫不悔改，难道我的心志会因诚创而变化？ 哦！女媭她唠唠叨叨一声声把我指责，她说：“因过于刚直而惹祸遭灾，到头来惨死在羽山你难道一无所？闻。你为什么要时进忠言而又爱好修身，独具这美好的一片冰心？满屋子已经堆满了恶花秽草，唯独你不愿佩戴实在太天真。众人不可能挨家挨户去一一说明，又有谁会体察咱们的内心？世人都在互相吹捧结党营私，你为什么连我的话半句都不愿听？” 遵循着先圣的遗训来修身厉行，现实的遭遇使我悲愤填膺！我沿着湘江逆流而上，我要向大舜去陈说我的内心：“夏后从上天偷回《九辩》和《九歌》，到凡间纵情作乐恣意荒淫。
不居安思危预防后患，他的五个儿子终于失掉了民心！后羿也爱好田猎，溺于游乐，一味沉迷于射杀那些猛兽和珍禽。本来淫乱之辈就少了有善终，他的国相寒浞杀了他，又和他的老婆成亲！寒浞之子过浇依仗自己健壮的体格，放纵情欲而不肯控制自己的兽性。他每日里寻欢作乐得意忘形，丢掉了自己的脑袋不自省。夏桀经常违背正道，终于落得个亡国丧身。殷纣把自己的忠良剁成肉酱，他的王位因此颠陨！成汤和大禹都严明而又谨慎，周文武都任法而讲仁。他们都凭德才选用贤臣，遵守绳墨而不差毫分。
皇天啊！光明正大不存偏私偏爱，看见有德的人就设法让他成为辅弼之臣。只有那德行高迈的圣人贤哲，方才让他享有天子那样的尊称！回顾前王而又观省后代，再仔细考察天下的民情。不曾有过不义的人可以重用，不曾有过不善的事可以推行。即使死神已经向我步步逼近，回想起初衷我也毫无悔恨。怎能将方榫塞进圆孔啊，古代的贤者正因此而碎骨粉身！我泣不成声啊满心悲伤，哀叹自己是这样生不逢辰。拔一把柔软的蕙草揩拭眼泪，眼泪涟涟沾湿了我的衣襟。” 我跪在铺开的衣襟上倾诉衷肠，中正之道在我心中闪亮。凤凰为车，白龙为马，御着那飘忽的长风我飞向天上。
清晨，我从那南方的苍梧之野起程，傍晚，我到昆仑山下的悬圃卸妆。我本想在灵琐停留片刻，无奈太阳下沉，暮色苍茫。我叫那日御羲和按节徐行，不要急急地驰向崦嵫山畔。前面的路程遥远而又漫长，我要上天下地到处去寻觅心中的太阳。我让龙马在咸池痛饮琼浆，我把马缰拴在扶桑树上。折几枝若木去拂试日边的阴翳，我暂且在这里休息徜徉。我派月神在前面充当向导，让风神在后面紧紧跟上。鸾鸟与凤凰为我在前面警戒开道，雷师却说还没有安排停当。我命令凤鸟展翅飞腾啊！日以继夜地向九天翱翔。旋风啊积聚着力量！率领着云霓向我迎上。云霓越聚越多啊忽离忽合，五光十色上下左右飘浮荡漾。我叫守卫把天门打开，他却靠着天门冲着我望望。
这时候日色已经昏暗，我扭结着幽兰久久地在那里盘桓，这世道是一片浑浊，总爱嫉妒他人之才，掩盖他人之长。 拂晓，我度过昆仑山下的白水，把龙马拴在阆风山上。举目四望我眼泪潸潸，伤心这高山上竟没有美妙的女郎。匆匆地，我游到了东方的春宫，折下玉树琼枝插在我这兰佩上。趁着这瑶花还未凋谢，我要到下界送给心爱的女郎。我吩咐丰隆驾起彩云，去寻找宓妃幽静的门巷。我解下兰佩寄托自己的一片深情，请那蹇修当我的红娘。宓妃她开始对我还若即若离，突然间却对我冷若冰霜。晚上她到穷石同后羿消夜，清晨她却在洧磐河把头发梳晾。她自矜貌美，满脸高傲，整天在外纵情放荡。即使她的确长得很美，可待人实在太没修养，我只好放弃她另谋新欢。
我周游了九霄，观察了八荒，回到了熙熙攘攘的下方。望见高耸华丽的玉台，看见了有娀氏的美女简狄，她真是举世无双。我托鸩鸟为我说谋，它却撒谎说简狄不良。那雄斑鸩一边飞翔一边高叫，我想托它又嫌它更不端庄。我的心里踌躇而又狐疑，想自己亲往又觉得不好向她启齿开腔。虽然凤凰已经为我送去了聘礼，我又怕帝喾的我抢先争强。我想到远方栖身又怕没有容身的地方，只好在此到处逍遥，随处飘荡。趁着少康尚未成家，留下了有虞氏两位美丽的姑娘。一想到使者这般软弱，媒人这样笨拙，我真怕他传达不了自己的九曲衷肠。这世道实在太混浊，总喜欢掩盖美德，嫉妒贤良。那王室的内宫是如此幽深，你明智的君王又始终不肯醒来端详。
满怀着忠贞之情却又不能对你面讲，我怎能忍受痛苦的折磨，直到老死。 我将灵草与竹枝取来占卜，请灵氛为我解释疑团。他说：“郎才女貌一定会结成眷属，哪有真正的美人没人喜欢。你想想九州是这样辽阔广大，难道只有这里才有云鬓玉颜？快远走高飞，别迟疑挂牵，谁个求美会将你丢在一边？这世上哪里没有芳草鲜花，你为什么一定要恋着自己的家园？这儿世道黑暗，人妖颠倒，有谁能辨别出邪恶与良善？人们的好恶本来就各不相同，只是那些党人总是与世人相反，他们户户都将恶草系满腰间，反而说幽香的兰草不可佩在身边。香花恶草他们都不会鉴别，那美玉他们又怎能正确评判？他们将污土填满自己的佩囊，反而说大花椒并不香艳。”
我想听从灵氛的卦辞，可心里却犹豫而狐疑。今晚巫咸将要从天上降临，我怀着花椒祭米去求伊。啊！天上诸神遮天蔽日齐降，九嶷山上的众神纷纷前来迎之。他们灵光闪闪地显示着神异，那巫咸又告诉我将要大吉大利。他说：“你应该努力上下求索，按照原则去选择意气相同的同志。夏禹商汤都严正地选拔贤才，皋陶和伊尹因此能做他们的辅弼。只要你真正爱好修洁，又何必到处去求人托媒。傅说曾经在傅岩做过泥木工，武丁重用他而不生疑。姜太公在朝歌操过屠刀，遇上周文王就大展才气。宁戚放牛时引吭高歌，齐桓公听了把他看作国家的柱石。趁你年华还未衰老，施展才华还有大好的时机。当心那伯劳鸟叫得太早，使得百草从此失去了芳菲。” 为什么我的玉佩如此美艳，人们却要故意将它的光辉遮掩？这些小人真是不能信赖，担心他们会出于嫉妒而将玉佩折断！时世纷乱而且变化无常啊，我怎能在这里久久流连。
兰与芷都消尽了芬芳，荃与蕙都化为了草蔓，为什么过去那些香草，今日竟变成了蒿艾而不鲜？难道会有别的缘因可找？都只怪他们自己没有勤加锻炼。我本以为幽兰可以依靠，谁知他也虚有芳颜。抛弃了自己的美质而随俗浮沉，苟且地列入这众芳之班！花椒诌上傲下自有一套，茱萸也想钻进香襄里面。他们既然只会拼命地钻营，又怎能望它们保持美质不变？这些世俗之徒本就趋炎附势，又有谁能在这恶劣的氛围中不受污染！香椒和兰草已经完全腐臭，更何怪那揭车与江离都已改观！只有我这玉佩最为可贵，人们抛弃了它的美质，而它却坚定自己的冰清玉洁！它馥郁勃盛，清香四溢，直到如今还未曾有丝毫变换！保持着冲和的态度，欢愉的心态，我姑且再四处神游去寻找理想的女伴。趁着这佩饰还闪耀着璀璨的光辉，我要去天地四方再一一观光。 灵氛已告知我卜占吉祥，选定好日子我将再出走四方。我折下琼枝作为珍肴啊，又舂好玉屑作为干粮。腾飞的神龙啊，是我乘车的坐骑，我的车马，又用美玉和象牙装璜。我怎能跟这些党人混在一起，飘然远逝，我要去创造自己的辉煌。
我将行程转向西方的昆仑，道路遥远而又曲弯，满天云霓像彩旗飘扬在九天，玉制的车铃，发出铿锵的音响。早晨我从天河的渡口出发，黄昏我到西天徜徉。凤凰的彩翎接连着彩旗，高飞在云天任意翱翔。转眼间我来到这一片流沙，沿着赤水河我又从容盘桓。我指挥蛟龙在渡口搭起桥梁，叫西皇帮助我涉过这赤水急滩。行程如此遥远，天路这般艰难，我叫随从的车队侍候两旁。翻过不周山峦，我们向左拐弯，那浩瀚的西海才叫人神往。我们成千的车辆列着队伍，玉制的车轮在隆隆地轰响。每辆车驾着几条蜿蜒的神龙，车上的云旗啊飘扬在云端。控制着满腔的兴奋，我的心如奔马，驰向远方。演奏着《九歌》，舞起了《九韶》，我要尽情地欢乐和歌唱。上升啊，翱翔，我刚刚升上灿烂的天宇，猛回头却望见了熟悉的故乡。啊，我的仆人悲泣，我的马儿旁徨，它蜷曲着身子，频频回首，不肯再在茫茫的穹苍……
https://www.youtube.com/watch?v=Eq9c3RpOCNk
Film studies Literature Văn học Đức
The Reader (2008 film) by Stephen Daldry
Posted on September 19, 2015
https://www.youtube.com/watch?v=ErpSxX6n3hw
The Reader (2008 film)
From Wikipedia, the free encyclopedia
| The Reader | |
|---|---|
Theatrical release poster
|
|
| Directed by | Stephen Daldry |
| Produced by | Anthony Minghella Sydney Pollack Donna Gigliotti Redmond Morris |
| Screenplay by | David Hare |
| Based on | The Reader by Bernhard Schlink |
| Starring | Kate Winslet Ralph Fiennes David Kross Lena Olin Bruno Ganz |
| Music by | Nico Muhly |
| Cinematography | Chris Menges Roger Deakins |
| Edited by | Claire Simpson |
|
Production
company |
Mirage Enterprises
Neunte Babelsberg Film GmbH |
| Distributed by | The Weinstein Company(US) Senator Film (Germany) |
|
Release dates
|
|
|
Running time
|
124 minutes |
| Country | United States Germany |
| Language | English German Greek Latin |
| Budget | $32 million |
| Box office | $108,901,967 |
The Reader is a 2008 German-American romantic drama film based on the 1995 German novel of the same name by Bernhard Schlink. The film was written by David Hare and directed by Stephen Daldry. Ralph Fiennes and Kate Winslet star along with the young actor David Kross. It was the last film for producers Anthony Minghella and Sydney Pollack, both of whom had died before it was released. Production began in Germany in September 2007, and the film opened in limited release on December 10, 2008.
It tells the story of Michael Berg, a German lawyer who as a mid-teenager in 1958 had an affair with an older woman, Hanna Schmitz, who then disappeared only to resurface years later as one of the defendants in a war crimes trial stemming from her actions as a guard at a Nazi concentration camp. Michael realizes that Hanna is keeping a personal secret she believes is worse than her Nazi past – a secret which, if revealed, could help her at the trial.
Winslet and Kross, who plays the young Michael, received much praise for their performances; Winslet won a number of awards for her role, including the Academy Award for Best Actress. The film itself was nominated for several other major awards, including the Academy Award for Best Picture.
‘To Kill a Mockingbird’ và bài ca về tình đồng loại
Hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng bộ phim với những thông điệp đầy nhân văn, ý nghĩa vẫn còn ảnh hưởng sâu sắc đến khán giả yêu điện ảnh hôm nay.
Bộ phim kết thúc bằng câu thoại bất hủ “Like kill a mockingbird” (như là giết một con chim nhại) – những gì người ta sẽ làm nếu buộc tội giết người cho một kẻ thiểu năng, bất thường như Boo Radley. Bởi lẽ, Boo cũng giống như một con chim nhại – loài chim vô hại nhưng trở nên đáng ghét chỉ bởi tiếng hót bị người ta cho là khó ưa. Gần hết cuộc đời mình, Boo cũng sống trong định kiến của cộng đồng như một con quái vật đáng ghê sợ, một mối nguy hiểm luôn rình rập chỉ bởi anh ta khác mọi người.
 |
|
Bộ phim “Giết con chim nhại” từng giành ba giải Oscar vào năm 1963 cho “Nam diễn viên chính xuất sắc” (Gregory Peck), “Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc” và “Kịch bản chuyển thể xuất sắc”. |
Được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn nữ Harper Lee,To Kill a Mockingbird khai thác chủ đề về sự khác biệt và khả năng chấp nhận sự khác biệt trong một cộng đồng. Từ ngôi kể thứ nhất của nhân vật chính là cô bé Scout, đạo diễn Robert Mulligan đưa người xem đến với miền Nam nước Mỹ những năm 1930 của thế kỷ 20. Đó là buổi đầu của kỷ nguyên nô lệ, của nạn phân biệt chủng tộc khắc nghiệt đánh dấu một thời kỳ đen tối, khủng hoảng bậc nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Scout, Jem và Dill là những đứa trẻ lớn lên trong một khu phố nhỏ ở Maycomb cùng người cha đáng kính Atticus Finch. Tuổi thơ của chúng là những kỳ nghỉ hè và những trò rình rập, quậy phá quanh ngôi nhà của một người đàn ông bí ẩn chỉ ra ngoài vào ban đêm, chuyên bắt sóc và mèo để ăn sống…
Đến một ngày, vụ án kinh động cả thị trấn xảy ra. Tom Robinson – một người da đen bị buộc tội cưỡng hiếp một phụ nữ da trắng. Atticus được giao làm luật sư phản biện cho bị cáo. Scout, Jem và Dill đồng hành cùng cha trong cuộc chiến đấu cho công lý, cho sự thật, sự công bằng ấy và từ đó mà nhận ra những bài học ý nghĩa trong cuộc sống và trưởng thành…
Lấy ý tưởng từ hình ảnh những con chim nhại – loài chim vô hại nhưng vốn bị kỳ thị, nhà văn Harper Lee đã viết nên cuốn tiểu thuyết đầu tiên và duy nhất của đời mình về tình đồng loại. Trên cơ sở đó, đạo diễn Robert Mulligan đã chuyển thể tương đối trung thành và trọn vẹn nội dung, tư tưởng của cuốn sách lên phim.
Câu chuyện của cô bé Scout kể cho khán giả về “những con chim nhại” của miền Nam nước Mỹ những năm 1930. Đó là Tom – một anh chàng hiền lành, lương thiện, hay giúp đỡ mọi người nhưng mang tội lỗi vì là người da màu. Đó là Boo – một cậu học sinh hiếu học, trong sáng nhưng gần suốt cuộc đời phải sống trong bóng tối vì là kẻ thiểu năng, nửa điên nửa dại trong mắt mọi người.
 |
|
Luật sư Atticus Finch và ba đứa trẻ Scout, Jem, Dill. |
Họ là cả những người da trắng, cả những người da đen, không trừ ai, đều phải sống sau những rào cản là định kiến xã hội mà không thể vượt qua. Không những thế, để chối bỏ họ một cách tuyệt đối, người ta còn sẵn sàng nghĩ ra những âm mưu, rắp tâm đẩy họ vào bước đường cùng.
Tom Robinson đã phải chịu một kết cục bi thảm để cứu lấy danh dự và lòng tự trọng của mình trước khi tiếp tục bị những kẻ xấu lặng mạ, vu khống theo cái cách phàm phu, thô bạo nhất. Boo Harley may mắn hơn khi cuối cùng cũng có người nhận ra anh, chấp nhận anh nhưng không có nghĩa vì thế mà anh thoát khỏi thân phận là một cái bóng dật dờ đi bên lề xã hội.
Ở một giới hạn nào đó, công lý đã lên tiếng khi lấy mạng để đền mạng cho một con người lương thiện phải chết oan. Tuy nhiên, bức tranh hiện thực xã hội Mỹ giai đoạn khủng hoảng ấy cũng không vì thế mà tươi sáng thêm khi quyền lực vẫn nằm trong tay kẻ cầm súng và những kẻ đặc quyền mang màu da của người làm chủ.
Trên một khía cạnh khác, To Kill a Mockingbird còn gửi đến một bài học sâu sắc về tầm quan trọng của giáo dục đối với mỗi người. Trường học, ngoài mục đích đầu tiên là truyền dạy kiến thức, còn có ý nghĩa lớn lao trong việc dạy cho con người biết sợ và biết kiểm soát, kiềm chế bản thân.
Sự khác nhau giữa người có học và người không có học nằm ở chỗ: Trong khi Bob Ewell sẵn sàng nhổ toẹt nước bọt vào mặt đối phương trước khi bất cứ cuộc trò chuyện nào kịp diễn ra thì Atticus Finch, trước hành động lỗ mãng ấy, tuyệt nhiên không có bất cứ hành động trả đũa nào. Ông chỉ im lặng, rút khăn lau mặt rồi quay lưng bỏ đi. Người có học sẽ biết kiểm soát và làm chủ cảm xúc thay vì hành xử hoang dại và thiếu suy nghĩ như những người chưa từng được đến trường.
Không chỉ thành công trong việc chuyển hóa nhuần nhuyễn và trọn vẹn nhiều tầng chủ đề trong dung lượng thời gian cho phép, To Kill a Mockingbird còn được xếp vào một trong những phim thành công về ngôn ngữ tạo hình điện ảnh. Những cuộc rình rập, rượt đuổi trong đêm với sự hỗ trợ đắc lực của âm nhạc dồn dập, căng thẳng như nhịp thở của đứa trẻ hoảng hốt trốn chạy thực sự kéo người xem vào cuộc để cùng tham gia vào những trò ú tim. Máy quay không rời người kể chuyện (Scout) nửa bước đã kéo khán giả gần lại chiếc xích đu cót két về đêm, những bờ rào lạnh lẽo hay những lối đi dưới hàng cây tăm tối… theo đúng như cách cô bé sáu tuổi lắng nghe và cảm nhận.
Chủ đề về sự phân biệt đối xử được đan cài khéo léo vào những tình tiết được xử lý tinh tế mà không quá phô trương. Người xem sẽ không thể quên cách cậu bé da màu lần đầu tiên loay hoay với bộ dao, dĩa để hì hục cắt những miếng thịt trong đĩa hay như cách một nhóm người da đen đang trò chuyện bỗng dưng im bặt khi gã nông dân người da trắng đến và sẵn sàng tuân theo mọi sai bảo của hắn mà tuyệt nhiên không thắc mắc gì.
 |
|
Phim nói về thời kỳ đen tối của nước Mỹ khi sự phân biệt giàu nghèo, giai cấp và màu da còn quá lớn. |
Những quy định ngầm về thân phận, địa vị xã hội được đạo diễn Robert Mulligan chuyển tải bằng một lối kể chuyện thông minh, giàu liên tưởng. Đặc biệt, dụng ý của việc sử dụng màu phim cũ (trắng – đen) thay vì phim màu như trào lưu đang lên vào những năm 1960 cũng là một lựa chọn hoàn toàn thuyết phục của ông. Chính mỗi thước phim sẽ là lời tố cáo trần trụi nhất cho một sự thật đen tối về nạn phân biệt chủng tộc của nước Mỹ một thời.
Một trong những điều phi thường khác của To Kill a Mockingbird có lẽ đến từ dàn diễn viên. Luật sư Finch – người cha đáng kính của những đứa trẻ chính là vai diễn đáng nhớ nhất trong sự nghiệp của Gregory Peck. Vai diễn mang về cho ông một tượng vàng Oscar đồng thời đóng đinh ông vào hình tượng một người cha ân cần, lương thiện, đại diện cho công lý và lẽ phải.
Bên cạnh đó, Robert Mulligan cũng rất may mắn khi có được một dàn diễn viên đồng đều và xuất sắc đến thế. Họ có thể không phải là những người xuất sắc trong suốt sự nghiệp của mình nhưng chắc chắn đều đã “xuất thần” khi đứng cùng nhau ở đây.
Dù chỉ xuất hiện ở nửa sau và những phút cuối của bộ phim, James Anderson (vai Bob Ewell) với cách liếm môi, chiếc mũ phớt, ánh mắt nham hiểm và thái độ xấc xược cũng khiến khán giả chỉ muốn lao vào màn ảnh để đánh đập, rủa xả. Collin Wincox Paxton – người phụ nữ như hoá điên dại, tóc tai rối bời, vừa mấp máy môi vừa co giật sau cú sốc tâm lý vì bị bạo hành; Brock Peters – người da đen nhút nhát, lương thiện đến toát mồ hôi khi đứng trước toà… cũng là những vai diễn khó quên của bộ phim.
Anh Mai
http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/phim/diem-phim/to-kill-a-mockingbird-va-bai-ca-ve-tinh-dong-loai-2937035.html
http://www.edmondschools.net/portals/3/docs/sue%20newman/tkam%20text/to_kill_a_mockingbird_text.pdf
Literature Văn học Văn học Nhật Bản
11 cuốn sách nên đọc nếu bạn là fan Haruki Murakami
Posted on September 17, 2015
Được mệnh danh như một kẻ mê sách trong nhóm bạn của mình, tôi giới thiệu cho mọi người rất nhiều tác phẩm văn chương. (Xét đến nghề nghiệp hiện tại của tôi, thì việc này cũng không hẳn ngạc nhiên). Khi ai đó hỏi tôi xem họ nên đọc gì, tôi luôn bắt đầu bằng cách cố khơi gợi cảm hứng trong họ – với việc hỏi, “Vậy, bạn thích đọc gì?” Câu trả lời phổ biến nhất tính đến bây giờ vẫn là “Thứ gì đó là lạ nhưng ấn tượng… giống Haruki Murakami”
Sự ám ảnh về Murakami đối với các bạn của tôi có lẽ không có gì bất ngờ, dựa vào việc ông được xem như là một trong những nhà văn còn sống vĩ đại nhất thế giới – nhiều năm qua, ông vẫn đứng đầu trong bảng dự đoán Vegas sẽ thắng giải Nobel Văn học. Nhà văn lập dị này thậm chí còn nổi tiếng hơn ở Nhật Bản, nơi mà gần đây ông vừa kết thúc cuộc dạo chơi của mình như một nhà tư vấn chuyên mục quái gỡ nhất thế giới, trong đó ông thú nhận mình không quan tâm đến những gì sẽ xảy ra sau cái chết miễn là ông được ăn những con hàu chiên giòn và nhắc đến Ray Charles với một chàng trai trẻ đau khổ.
Cảm giác lạ thường này chính là phần quan trọng góp nên độ nổi tiếng của Murakami. Sách của ông viết về nỗi cô đơn và mất mát, vâng, thế nhưng chúng cũng tràn đầy những tội ác đáng sợ, sự liên lạc thông qua những giấc mơ, và có phần xa rời thực tế.
11 cuốn sách sau có nội dung diễn biến còn hơn cả kỳ quái và rùng rợn có thể giúp bạn giải trí giữa những lần đọc lại cuốn “The Wind-up Bird Chronicle” (Biên niên ký chim vặn dây cót)
1. Geek Love (tạm dịch: Tình yêu kỳ quái) – Katherine Dunn
Cuốn tiểu thuyết của Dunn kể về những bi kịch, những câu chuyện méo mó của Binewskis, một gánh xiếc gia đình bình dân được dựng nên để chứa những thứ quái đản như: Một cậu bé xanh nhợt, một cặp song sinh dính liền cơ thể, một tên gù, và một đứa trẻ có vẻ bình thường. Dunn có cách viết hàm xúc tỉ mỉ – Đoạn tả cảnh nữ chủ nhân của gia đình bị gãy mất răng vẫn ám ảnh tôi trong những giấc mơ.
2. The Isle Of Youth (tạm dịch: Hòn đảo thanh xuân) – Laura Van Den Berg
Các câu truyện trong đây kể về những người phụ nữ trẻ tuổi trong những hoàn cảnh bức bối lại thiếu vắng đi sự phi thực tế trắng trợn vốn tồn tại trong những thế giới và những linh vật hợp thể chết người của Murakami. Thế nhưng, chúng lại có cùng âm điệu dự cảm ung dung của ông. Trong cả hai thế giới ấy, người ta đều có cảm giác mọi thứ không hẳn là đúng, nhưng cũng không biết lý do thật sự là vì sao.
3. Gun, With Occasional Music (tạm dịch: Súng, và những bản nhạc đặc biệt) – Jonathan Lethem
Cuốn tiểu thuyết đầu tay thường xuyên bị cho vào quên lãng của Lethem là một câu truyện tội phạm công nghệ cực kỳ thú vị kể về một thám tử tư đang điều tra về vùng đất Oakland của tương lai, nơi mà muôn thú đều có việc làm, mọi người đang phê thuốc, và những gã cảnh sát cố kiếm vài món hời. Đó chính là Murakami với những yếu tố thể loại đạt đến cực đại – kỳ lạ đến khó tin và tài tình đến dị thường.
4. Out – Natsuo Kirino
Không có bất cứ điều gì đặc biệt cụ thể để nói về tiểu thuyết của Kirino. Truyện kể về bốn phụ nữ bị đẩy vào một âm mưu tội ác sau khi một trong số họ ra tay sát hại người tình của chồng mình. Thế nhưng mảng tối gay gắt về vị trí của người phụ nữ trong văn hóa Nhật Bản này lại cho chúng ta một chân dung vững chãi của rất nhiều đề tài lẫn chủ đề trong sách của Murakami, và cuốn tiểu thuyết cũng có một chỗ đứng riêng nhờ vào yếu tố li kì giật gân của nó.
5. The Sacred Book Of The Werewolf (tạm dịch: Thánh kinh của Ma sói) – Victor Pelevin
Bạn có thể miêu tả một cách hợp lý rằng tác phẩm The Sacred Book Of The Werewolf tựa như một cuốn tiểu thuyết được kể bởi một trong những “con đĩ” tinh thần của Murakami. Thế nhưng làm như vậy sẽ là đối xử bất công đối với lối kể chuyện đặc sắc của Pelevin: Một con sói thành tinh 2000 năm tuổi đã sống bằng trí tưởng trượng của những người đàn ông và những nàng thơ trong triết học của Phật giáo.
6. The Haunting Of Hill House (tạm dịch: Ngôi nhà bị ám trên đồi) – Shirley Jackson
Bạn có thể sẽ không biết Shirley Jackson là ai, ngoài một phụ nữ viết truyện kinh dị về những người ném đá tới chết mà thầy cô bắt bạn đọc khi còn học lớp 7. Nhưng sau nhiều thập kỷ bị thờ ơ lãnh đạm, các tác phẩm của bà cuối cùng đã được nhìn nhận như những cuốn sách đáng được khen ngợi. Jackson là bậc thầy của của sự ma quái lẫn nỗi bất an, và trong cuốn tiểu thuyết này, bà đã nhúng tay vào ranh giới giữa sự siêu nhiên và tâm lý học một cách nhã nhặn, để lại cho bạn sự bấp bênh đến tận cùng như với những gì đang thật sự xảy ra trong ngôi nhà trên danh nghĩa.
7. Ficciones (tạm dịch: Hoang đường) – Jorge Luis Borges
Lần đầu tiên tôi đọc sách của Borgers là bằng tiếng Tây Ban Nha, ngôn ngữ mà tôi chỉ nói được ở mức tàm tạm . Vì thế những yếu tố kỳ lạ đáng kể trong tiểu thuyết của ông bỗng dưng lại tăng lên bởi những nhầm lẫn về ngôn ngữ của tôi. Tuy nhiên, khi đọc lại truyện của ông ấy bằng tiếng Anh, tôi có thể tự tin rằng sự tác động chưng hửng là có chủ ý. Ở những câu truyện trong thư quán lẫn trong những mê cung, Borgers đã đan cài giữa trí tượng thượng lẫn thực tế lại với nhau một cách liền mạch.
8. Cloud Atlas (tạm dịch: Vân đồ) – David Mitchell
Mitchel gần như cũng được hoan nghênh hệt như Murakami – Ít nhất là trong giới nói tiếng Anh – và ông cũng chia sẻ những trăn trở nhất định cùng với những nhà văn khác, bao gồm cả về lịch sử Nhật Bản cũng như những nối kết bí ẩn giữa các cá nhân. Tuy thế nơi mà Cloud Atlas thật sự tỏa sáng lại cởi mở rất không giống giống với Murakami. Mitchell mang đến 6 góc nhìn khác nhau ở 6 thể loại khác nhau, từ những lá thư của một nghệ sĩ dương cầm ở thế kỷ 19 đến những câu chuyện khoa học viễn tưởng của một người nhân bản nổi loạn trong thời kỳ đen tối của Hàn Quốc.
9. Super Sad True Love Story (tạm dịch: Câu chuyện tình buồn chân thật) – Gary Shteyngart
Nếu bạn thích những tác phẩm lãng mạn của Murakimi hơn là những tác phẩm uẩn khúc siêu hình của ông, thì tác phẩm cận tương lai của Shteyngart là một cuốn sách dành cho bạn. Chuyến hành trình đầy cam chịu của mối quan hệ giữa những người bạc nhược, người đàn ông trung niên Lenny Abramow và cô gái trẻ đẹp Eunice Kim được nêu rõ trong tựa đề cuốn tiểu thuyết. Thế như Shteyngart lại lèo lái những gì tưởng như chỉ là một câu chuyện tầm thường kể về một mỹ nhân nông cạn muốn tận dụng vẻ bề ngoài đượm buồn day dứt thành thứ gì đó phức tạp và chân thật hơn. Cuối truyện là một cái kết buồn, một miêu tả chân thật nhất về cuộc chia tay mà tôi có thể nhớ rằng mình từng đọc.
10. Paprika – Yasutaka Tsutsui
Cuốn tiểu thuyết này có lẽ là tác phẩm kỳ lạ nhất trong danh sách. Nó kể lại những nỗ lực của bác sĩ tâm thần Atsuko Chiba để ngăn những người đồng nghiệp đố kỵ sử dụng nghiên cứu của cô với mục đích xâm nhập vào giấc mơ của con người và lây truyền cho họ chứng tâm thần phân liệt. Tsutsui được biết đến rộng rãi ở Nhật Bản – Paprika được xuất bản năm 1993, và sau đó đã được chuyển thể thành một bộ phim nổi tiếng – Tuy nhiên ông xứng đáng với sự tuyên dương lớn hơn từ cộng đồng quốc tế.
11. The Passion (tạm dịch: Đam mê) – Jeanette Winterson
Cách cảm nhận của Winterson có đôi phần trái ngược có Murakami. Trong khi tác phẩm của bà đầy đam mê, thì của ông lại thờ ơ, bà ấm áp, ông lại lãnh đạm, bà dạt dào tình cảm, ông lại dè dặt. Thế nhưng cả hai tác giả đều có cùng một niềm say mê với cách mà lịch sử của chúng ta – Cá nhân và chính trị – hình thành nên chúng ta. The Passion kể câu chuyện về một trong những dấu chân chinh chiến của Napoleon và một phụ nữ, người có chồng đã mang trái tim của cô ra đặt cược.
Xuân Khanh
http://bookaholic.vn/11-cuon-sach-nen-doc-neu-ban-la-fan-haruki-murakami.html
Ang Lee Film studies Nghiên cứu khoa học Thinking Văn học & Điện ảnh Văn học Trung Quốc
Nhìn lằn ranh giữa văn học và điện ảnh qua “Sắc, giới”
Posted on September 17, 2015
-
Sự trung thành về nội dung, sự “phản bội” về cảm xúc
Truyện Sắc, giới chỉ dài khoảng chưa đầy ba mươi trang, còn phim Sắc, giới dài đến một trăm năm mươi phút. Nếu tính theo cách tính phổ biến nhất của các nhà biên kịch, mỗi phút một trang, một trăm năm mươi phút tương đương với một trăm năm mươi trang. Đạo diễn Lý An cùng hai biên kịch Vương Huệ Linh – James Schamus đã phải nỗ lực rất nhiều để có thể vừa trung thành với nội dung chính ban đầu, vừa xây dựng được một bộ phim hấp dẫn. Rất nhiều tình tiết không có trong nguyên tác được thêm vào. Tuy nhiên, đây không phải là những sáng tạo hoàn toàn mới, mà có thể coi là phần cụ thể hóa những lời nói đầy ẩn ý của tác giả Trương Ái Linh, hoặc cũng có thể coi là một động tác chi tiết hóa những vấn đề chỉ được đề cập một cách hết sức sơ lược trong tác phẩm.
Cả truyện và phim đều bắt đầu và kết thúc bằng cảnh chính là đánh mạt chược. Tóm tắt nội dung không có gì khác biệt. Phim còn cố tình trung thành với truyện đến từng chi tiết rất nhỏ: chiếc rèm cửa dày in hình cỏ phượng vĩ trong phòng khách, kiểu tóc và kỳ bào lụa xanh óng ả của nhân vật chính, quán Thục Du, đường Phúc Khai Sâm v.v… Dù vậy, cảm xúc nghệ thuật được thể hiện trong hai tác phẩm truyện và phim hoàn toàn không giống nhau. Nếu về mặt nội dung, phim được coi như “trung thành” với nguyên tác, thì trên phương diện cảm xúc, đó là sự “phản bội”.
Sự phản bội về cảm xúc ở đây, trước hết là cảm xúc của nhân vật chính Vương Giai Chi.
Vương Giai Chi của Lý An thuần khiết, yếu đuối, đơn giản và chân thành. Nàng có yêu tên Hán gian không? Câu trả lời dường như chắc chắn. Nàng chẳng qua cũng chỉ là một trong những cánh hồng bạc phận giữa sóng gió thời đại. Tất cả những quyết định của nàng, đều do dòng đời đưa đẩy. Dòng đời đẩy nàng từ Quảng Châu đến Hương Cảng, đưa nàng tới nhóm kịch sinh viên ái quốc với những vai diễn non nớt, rồi cuốn nàng vào màn kịch định mệnh: quyến rũ tên Hán gian họ Dị. Chính vì non nớt, nên nàng không thể tách bạch giữa kịch và đời. Nàng yêu hắn, như một điều hiển nhiên. Rất nhiều tình huống trong phim đã được dựng lên, chỉ để hợp lý hóa tình yêu giữa người đẹp và Hán gian. Vương Giai Chi của Lý An chưa bao giờ có sự chủ động trong cuộc sống của mình. Nhưng khi yêu, nàng bắt đầu tự quyết định. Nàng chủ động trong việc thả Dị tiên sinh đi, dùng cái chết của mình cùng nhiều người khác để bảo vệ tình yêu.
Vương Giai Chi của Trương Ái Linh lại hoàn toàn khác. Sắc sảo và khờ dại, tỉnh táo và huyễn hoặc, khao khát hư vinh và cảm giác tự ti… Vương Giai Chi của Trương Ái Linh mang trong mình tất cả những mâu thuẫn của chính tác giả. Nàng có yêu ngài Dị không? Câu trả lời là chính nàng cũng không biết. Nàng không chắc về mỗi cảm xúc mình có, mỗi hành động mình làm, mỗi điều đang diễn ra… Nàng lạc lõng giữa thế giới và thời đại của nàng. Nàng muốn làm điều gì đó để chứng tỏ mình, nhưng nàng lại không hề biết được ý nghĩa của nó. Nàng tự huyễn hoặc mình trong sự hy sinh và tình yêu mơ hồ. Tình yêu của nàng đối với ngài Dị không mạnh bằng mong muốn ngài Dị yêu nàng, và nàng tự đánh lừa cảm xúc của mình. Trong trái tim nàng chỉ có hai sắc thái rõ rệt nhất: chìm đắm trong những ảo tưởng về mình, cùng nỗi cô đơn.
Sự “phản bội” cũng thể hiện trong sự phản ánh cảm xúc của ngài Dị.
Đàn ông nông nổi giếng thơi,
Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu.
Câu ca dao quen thuộc này của Việt Nam, thú vị thay, lại có thể giúp chúng ta khái quát “ván bài” “Sắc, giới” của Vương Giai Chi và ngài Dị qua ngòi bút của Trương Ái Linh.
“Nàng trước lúc chết nhất định hận ông ta. Nhưng “vô độc bất trượng phu”. Nếu ông ta không tàn nhẫn, nàng chưa chắc đã yêu. (…) Ông ta không lạc quan về thời cuộc. Biết tương lai ra sao? Có một người tri kỷ, chết cũng không nuối tiếc. Ông ta cảm thấy bóng dáng nàng sẽ mãi mãi ở bên cạnh, an ủi mình. Dù nàng hận ông, nhưng tình cảm cuối cùng nàng dành cho ông mạnh đến mức vượt qua tất cả các tình cảm khác, không liên quan gì đến những tình cảm khác, chỉ đơn thuần là tình cảm. Quan hệ giữa họ là quan hệ nguyên thủy của thợ săn với vật bị săn, giữa hổ với trành, là quan hệ chiếm hữu cực điểm. Như nàng mới đúng sống là người của ông, chết là ma của ông.”1 Mật vụ họ Dị không hề yêu Vương Giai Chi. Ông ta chỉ muốn dùng nàng để chứng minh sức hấp dẫn ở độ tuổi ngoài tứ tuần của mình, trong khi trên thực tế, ông ta chỉ là một người đàn ông trung niên, thấp, gầy và hói. Hành động của nàng khiến ông ta hoan hỉ say sưa với chính mình trong chiến thắng, chứ không hề cảm động. Trành là gi? Theo truyền thuyết xưa, người đầu tiên bị hổ cắn chết sẽ hóa thành trành, một dạng quỷ theo giúp hổ hại thêm người khác. Vương Giai Chi chính là “trành” của ông ta, bị ông ta cắn chết, đồng thời cũng nộp thêm mạng sống của đồng đội. Dưới ngòi bút sắc sảo của Trương Ái Linh, sự tàn nhẫn, ích kỷ, vô tình, thậm chí là vô sỉ của mật vụ họ Dị đã bị đẩy lên đến cực điểm.
Ngay từ việc chọn Lương Triều Vỹ vào vai Dị tiên sinh đã cho thấy đạo diễn Lý An lý giải nhân vật này theo cách hoàn toàn khác. Một người đàn ông lạnh lùng song không dấu được vẻ phong lưu đa tình. Những chi tiết như Dị tiên sinh cố tình cho Vương Giai Chi thắng trên bàn mạt chược, sau đó hẹn nàng đến chỗ vắng người để tiện bề tâm sự; Dị tiên sinh rơi nước mắt khi nghe nàng hát; Dị tiên sinh tặng nàng một bất ngờ khi đưa danh thiếp cho nàng đến tiệm kim hoàn chọn nhẫn… và đặc biệt chi tiết cuối cùng, Dị tiên sinh thẫn thờ vuốt tấm khăn trải giường trong căn phòng của Vương Giai Chi sau khi nàng bị hành quyết đã cho thấy Hán gian cũng có tình người. Điều này khác hẳn với thái độ trơ trẽn của ngài Dị trong tiểu thuyết: “Ông ta nhắc nhở mình phải bảo vợ nói năng cẩn thận: cái cô “Mạch phu nhân” kia nhà có việc gấp, đã vội trở về Hương Cảng. Đều do bà đưa sói vào nhà!(…) Phải dọa cho bà ấy sợ, đỡ việc sau này nghe cái miệng Mã phu nhân hớt lẻo, quay ra làm mình làm mẩy với ông ta.”2
Sự “phản bội” về cảm xúc của hai nhân vật chính đã khiến cảm xúc của đối tượng tiếp nhận nghệ thuật – độc giả và khán giả – đối với tác phẩm cũng hoàn toàn thay đổi.
-
Ranh giới giữa văn học và điện ảnh
2.1. Thế giới quan, nhân sinh quan:
Tiểu thuyết luôn thể hiện thế giới quan của người viết, tác phẩm điện ảnh lại thể hiện nhân sinh quan của đạo diễn. Để một tác phẩm chuyển thể thành công, cần rất nhiều yếu tố, nhưng để tác phẩm chuyển thể trung thành với nguyên tác, yếu tố đầu tiên chính là sự tuơng đồng về thế giới quan, nhân sinh quan của tác giả và đạo diễn.
Lý An trong một lần trả lời phỏng vấn đã cho biết: “Đọc xong tiểu thuyết, có thể thấy sát khí rất nặng nề, làm sao để có được tình cảm từ trong bầu không khí ấy, làm sao để có thể bước ra một cách toàn vẹn, đây là một vấn đề hoàn toàn không dễ dàng. Sát khí cũng là một trong những nguyên nhân thu hút chúng ta, chúng ta bước vào đó, như dạo một vòng trong địa ngục rồi đi ra, cảm thấy cuộc sống này vẫn còn hy vọng, con người vẫn còn có tình người, đây là một vấn đề hoàn toàn không dễ dàng.” 3Nhà văn nữ Tu Lan từng viết về Thượng Hải và những người con gái Thượng Hải trong thập niên 30 của thế kỷ XX như sau: “Những người con gái của năm 1930 đều mang những cái tên đẹp đẽ. Tôi thích nhất là Quách An Từ và Lý Thụy Sơ. Điều kỳ lạ là nhìn họ lúc nào cũng có chút sát khí, có thể vẻ đẹp cũng chính là một duyên cớ. Thượng Hải là một thành phố mang sát khí. Vũ khí của nó không phải là binh khí sắc bén, mà là những ống trúc chọc thủng các cửa sổ bằng giấy để thổi mê hương vào căn phòng trong các bộ tiểu thuyết cổ, hoặc như loại độc dược mà Lam Phượng Hoàng đã dùng trong “Tiếu ngạo giang hồ”. Lam Phượng Hoàng trong tiểu thuyết giống như một sát thủ chuyên nghiệp. Quách An Từ là thiên kim tiểu thư của tổng giám đốc công ty Vĩnh An, một cô gái rất thời thượng; còn Lý Thụy Sơ là một cô gái thường dân. Nhưng họ đều bị nhiễm vẻ đẹp cũng như sát khí của thành phố này. ” 4
Lý An dường như đã lĩnh hội được cái “sát khí” trong văn Trương Ái Linh – một phụ nữ Thượng Hải điển hình, cũng như cảm nhận được “sát khí” trong bầu không khí của đô thị hoa lệ Thượng Hải, chính vì vậy mà ông xây dựng bộ phim theo một màu sắc âm u – những sắc màu trung và âm tính, chỉ duy nhất viên kim cương hồng lóe lên như một biểu tượng của hy vọng và tình yêu, trước khi tắt hẳn trong màn đêm.
Dị tiên sinh (Lương Triều Vỹ đóng) trong phim đã từng nói với Vương Giai Chi (Thang Duy): “Tất cả những người tôi đã gặp… trong mắt họ, tôi đều thấy hiện lên một điều giống nhau – Sợ hãi. Cô không giống những người khác, không sợ hãi, phải vậy không?” (Phút thứ 51:25) Bản thân Lương Triều Vỹ cũng đã diễn rất thành công nỗi sợ hãi trong lòng một tên Hán gian: dáng đi khom khom, vai rút lại, luôn di chuyển với tốc độ nhanh nhất; mỗi lời nói ra đều phải đắn đo một vài giây để thăm dò đối phương; đầu mày cau lại, kìm nén sự căng thẳng bên trong, ngay cả khi chơi bài, uống trà, trong xe hơi, hay trên giường ngủ… Đặc biệt là ánh mắt sâu thẳm lúc nào cũng bất an… Sau ba năm gặp lại, ngài Dị nói cùng Vương Giai Chi: “Em cũng đã khác xưa”. Đôi mắt Vương Giai Chi ba năm sau cũng trở thành một đôi mắt thăm thẳm ẩn chứa nhiều tâm sự. Đó là những lợi thế hình ảnh đập vào mắt người xem mọi lúc mọi nơi mà tiểu thuyết không bao giờ có được. Lý An đã tốn nhiều công sức để dựng nên từng chi tiết nhỏ nhất góp phần hoàn thiện những màn kịch làm thót tim khán giả, từ từ dẫn khán giả vào sống cùng với tâm trạng nhân vật trên màn ảnh.
Tuy vậy, thời đại khác nhau khiến điểm nhìn của tác giả và đạo diễn không hoàn toàn thống nhất. Trương Ái Linh nhìn thời đại của Vương Giai Chi với tư cách một người trong cuộc, còn Lý An lại nhìn với tư cách một người chiêm nghiệm lịch sử.
Trong trang viết của Trương Ái Linh quả có thấm đẫm không khí nặng nề u uất mà nhiều người gọi là “sát khí”, song hoàn toàn không có nỗi sợ hãi. Chúng tôi tin rằng, trong thời đại rối ren mà bà đã sống, sinh mệnh con người hết sức mỏng manh, vận mệnh con người cũng vô cùng khó lường, nhưng cuộc sống vẫn diễn ra như nó vốn thế, và mỗi người vẫn sẽ sống với đầy đủ các sắc thái cảm xúc của mình, chứ không chỉ có nỗi sợ hãi. Trịnh Bình Như, nhân vật được coi là nguyên mẫu của Vương Giai Chi trong truyện, là người rất biết thưởng thức cuộc sống qua từng chi tiết. Theo như lời nhân chứng kể lại, trước khi bị hành quyết, cô ngửa đầu lên ngước nhìn bầu trời xanh thăm thẳm, sau đó nói với người cầm súng – đặc vụ tên Lâm Chi Giang: “Thời tiết đẹp thế này, địa điểm đẹp thế này, thanh thiên bạch nhật, hồng nhan bạc mệnh, đành nhắm mắt xuôi tay! Chi Giang, chúng ta cũng có thể coi là người quen biết. Nay nếu muốn cùng chạy trốn, hãy còn kịp. Còn nếu anh đã nhẫn tâm, thì cứ nổ súng đi! Nhưng tôi xin anh, đừng hủy hoại dung nhan mà tôi bấy lâu gìn giữ!” Chỉ mấy lời cuối này cũng đủ khắc họa chân dung tính cách một cô gái Thượng Hải điển hình bên trong người nữ tình báo dũng cảm – một tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu cái đẹp.
Với Vương Giai Chi của Trương Ái Linh, dù đang làm một nhiệm vụ sinh tử, nhưng cái nàng chú ý đến vẫn là những chi tiết rất đời thường: phong vị của một quán cà phê, mùi thơm của nước hoa, lời người đàn ông hứa sẽ mua cho nàng chiếc nhẫn (và nàng băn khoăn mãi, không biết có nên nhắc nhở về lời hứa ấy hay không), cái nhìn của người xa lạ, ma-nơ-canh trong tủ kính bên đường, chong chóng đủ màu trên chiếc xe kéo v.v… Nàng sống cuộc sống của nàng, với những mối quan tâm riêng, nhỏ bé, nhưng quan trọng, quan trọng hơn cả đại cuộc.
Thời gian trong mắt Vương Giai Chi của Trương Ái Linh vừa là thời gian thực tại, vừa là thời gian trong quá khứ. Nàng dùng thực tại để chứng tỏ chính mình trong quá khứ, để gỡ gạt những sai lầm tưởng như không còn có thể cứu vãn… Trong cùng một hành động của nàng, có thể thấy cùng một lúc bóng dáng của quá khứ và hiện tại, với những sắc thái tâm lý tình cảm phức tạp. Lý An, với tư cách một người chiêm nghiệm lịch sử, lại diễn giải thời gian theo chiều vốn có, lấy quá khứ làm nền tảng để lý giải cho hiện tại.
Hình ảnh nhân vật Vương Giai Chi của Lý An có thể coi như hình mẫu người tình lý tưởng trong mắt nam giới: thuần khiết, xinh đẹp, gợi cảm, thông minh nhưng không cơ trí, sống chết vì tình yêu. Vương Giai Chi của Trương Ái Linh lại khó hiểu và có phần đỏng đảnh như chính một nửa còn lại của nhân loại, với những mâu thuẫn nội tâm gay gắt song xét cho cùng lại chẳng đâu vào đâu. Hình ảnh mật vụ họ Dị trong tác phẩm của Lý An dường như đã trở nên hấp dẫn hơn so với nguyên tác, là người hiểu thời cuộc song bị chi phối bởi thời cuộc, có cảm xúc song phải buộc lòng kìm nén cảm xúc. Trong khi đó, ngài Dị dưới ngòi bút Trương Ái Linh hoàn toàn khác: mưu mô, máu lạnh, thậm chí là không còn nhân tính.
Lý An thương cảm cho sự bất lực của con người, Trương Ái Linh giễu cợt sự ngây thơ của con người. Lý An tin vào tình yêu, cảm xúc, lương tri. Trương Ái Linh lại như muốn lật tẩy và phơi bày những góc tối tăm nhất của tâm hồn. Về phương diện này, có thể nói Sắc, giới của Lý An và Sắc, giới của Trương Ái Linh là hai thế giới khác hẳn nhau.
2.2. Ngôn ngữ văn học, ngôn ngữ điện ảnh:
Ranh giới giữa văn học và điện ảnh không chỉ thể hiện qua yếu tố thời đại hay góc nhìn, quan trọng hơn, nó thể hiện qua những điều có thể và không thể phản ánh bằng ngôn ngữ văn học hay điện ảnh.
Hình ảnh sống động là ưu thế lớn của điện ảnh. Trong phần trên, chúng tôi đã giới thiệu sơ qua về những hình ảnh trực tiếp đập vào mắt người xem, khiến bộ phim không cần giải thích dài dòng cũng có thể đưa tới những thông điệp đặc biệt về cảm xúc hiện hữu của nhân vật. Tuy vậy, điện ảnh lại gặp thách thức lớn trong việc phản ánh những mâu thuẫn và xung đột tâm lý bên trong nhân vật. Cần rất nhiều tình huống và tình tiết để diễn giải vấn đề. Trong khi đó, thông qua bút pháp, văn học có thể cùng một lúc kết hợp cả tâm lý, cảm xúc, hồi ức lẫn sự bổ trợ tương tác của cảnh sắc hay khung cảnh xung quanh nhân vật để thể hiện sự giằng xé hay bứt phá nội tâm.
Một trong những chi tiết đắt giá nhất chỉ có thể diễn tả bằng ngôn ngữ, đó chính là những giây phút cuối cùng ngài Dị ở bên Vương Giai Chi: “Cái cười của ông ta lúc này không chút nhạo báng, chỉ là vương một nỗi buồn. Bóng ông nghiêng nghiêng trước ngọn đèn, ánh nhìn không đặt vào đâu, làn mi như cánh con ngài trắng ngà đang đậu xuống nghỉ ngơi trên khuôn mặt xương xương. Trong mắt nàng, đó là một vẻ dịu dàng đáng thương. Người đàn ông này yêu mình. Nàng chợt nghĩ. Trong tim chấn động, như mất đi cái gì.”5 Vương Giai Chi, trong giờ phút quan trọng nhất, chợt nhận ra tình yêu (song đáng thương thay, đó cũng chỉ là sự tự huyễn hoặc mình của một con người lạc lõng giữa thời cuộc). Tính bất ngờ của câu chuyện cũng như giá trị nghệ thuật của tiểu thuyết đã được được thể hiện rõ nét. Những xao động và xung đột tâm lý dễ dàng hiện ra trên trang giấy qua vài nét bút, nhưng lại là một việc cần nhiều công phu đối với điện ảnh. Để có thể diễn tả được tính hợp lý trong quyết định của Vương Giai Chi – thả mật vụ họ Dị chạy thoát, khiến tất cả bạn bè cùng chính nàng sa lưới, Lý An đã phải thêm thắt rất nhiều tình huống không có trong nguyên tác. Trong truyện, Vương Giai Chi chủ động đưa ngài Dị đến tiệm kim hoàn được chọn sẵn làm địa điểm mưu sát để sửa hoa tai, sau đó họ Dị mới đề nghị mua luôn một chiếc nhẫn kim cương tặng nàng làm kỷ niệm. Mọi việc diễn ra bình thường, vẫn là một màn kịch, cho đến phút quyết định không lường trước được của Vương Giai Chi. Trong phim, họ Dị đã tặng cho người tình một sự bất ngờ, khi bảo nàng đưa danh thiếp của mình đến tiệm kim hoàn, sau đó chủ tiệm kim hoàn mới giới thiệu món quà mà Dị tiên sinh muốn nàng nhận – một cách đầy kịch tính. Có thể thấy những biến đổi tình cảm phức tạp của Vương Giai Chi, từ lo lắng, sợ hãi đến bất ngờ và cảm động. Để có được trường đoạn này, bộ phim đã phải đệm thêm nhiều cảnh khác trước đó với mục đích lý giải mạch cảm xúc của nhân vật chính. Ba cảnh nóng của phim chính là để phục vụ cho mục đích này. Thông qua tư thế, xúc cảm của hai nhân vật trong những cảnh nóng, đạo diễn gửi gắm một thông điệp: mật vụ họ Dị đã dần dần cởi bỏ sự sợ hãi, căng thẳng, đề phòng của mình để mở cửa lòng cho Vương Giai Chi bước vào; ngược lại, Vương Giai Chi từ thế bị động đã dần trở nên chủ động trong quan hệ với kẻ thù, thậm chí ngay cả lúc có cơ hội, nàng cũng không giết hắn. Tuy vậy, yếu tố then chốt bộc lộ tình cảm thật của hai người không nằm ở những cảnh nóng, mà thể hiện trong cảnh Vương Giai Chi hát cho mật vụ họ Dị nghe. Lời hát Thiên nhai ca nữ vừa kết thúc cũng là lúc họ Dị ứa nước mắt và đưa tay nắm lấy tay nàng. Có thể thấy sau những cố gắng hòa hợp về mặt thể xác, cuối cùng hai nhân vật chính trong phim cũng đã đạt đến sự hòa hợp cả về tinh thần. Quyết định cuối cùng của Vương Giai Chi là kết quả của một quá trình dài suy nghĩ, đấu tranh và cuối cùng chấp nhận số phận. Tất cả diễn ra một cách hợp tình hợp lý.
Tiếc thay, những nỗ lực của đạo diễn khi lý giải bút pháp của nhà văn, cuối cùng lại đẩy bộ phim đi càng lúc càng xa ý đồ nghệ thuật ban đầu. Đó là vấn đề của hầu hết các bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết, đặc biệt từ những tiểu thuyết mang giá trị văn học cao như Sắc, giới. Chung quy cũng do điện ảnh và văn học luôn được diễn đạt bởi thứ ngôn ngữ nghệ thuật khác hẳn nhau. Tinh hoa của bộ phim thường là những khoảnh khắc làm rung động lòng người. Tinh hoa của tiểu thuyết lại nằm trong những ngôn từ khắc họa tâm lý nhân vật tinh tế và sắc nét.
Cùng là Sắc, giới, nhưng Trương Ái Linh nhấn mạnh vào “Giới”, còn Lý An tập trung vào “Sắc”.
“Giới” của Trương Ái Linh, không phải chỉ là thận trọng, đề phòng, mà còn có một nghĩa khác là “chiếc nhẫn”. Chiếc nhẫn xuyên suốt tác phẩm, là một lời hứa, là một giấc mơ, là một đạo cụ đắt tiền nhưng chỉ được sử dụng trong phút giây ngắn ngủi trên sàn diễn, là ánh hào quang trong thoáng chốc, như một minh chứng cho những cảm thức vinh hoa vô nghĩa trong đời người. “Giới” ở đây, nếu được hiểu như một động từ có nghĩa “đề phòng”, thì cũng không phải là đề phòng “sắc”, mà là đề phòng những dục vọng nói chung trong sâu thẳm lòng người.
“Sắc” của Lý An là yếu tố xuyên suốt tác phẩm điện ảnh. Đó là nỗi khát khao, là những âm mưu, là sự giải thoát. Không thể phủ nhận yếu tố “Sắc” đã khiến cho sản phẩm mang tính thương mại cao hơn hẳn. Tuy vậy, sự diễn giải mang đậm tính chất cá nhân của đạo diễn đã biến Sắc, giới điện ảnh thành một sản phẩm có phần xa lạ với tiểu thuyết ban đầu.
Thiết nghĩ, lằn ranh giữa văn học và điện ảnh tuy mong manh, song lại khó vượt qua hơn cả trùng trùng thành lũy. Cuối cùng, cái đọng lại trong lòng người không phải là “sắc” hay “giới”, mà chính là những cảm xúc thăng hoa sau khi thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật. Đó mới thực sự là điều quan trọng.
Tài liệu tham khảo:
-
Ấn khắc văn học sinh hoạt chí, Đài Loan, tháng 8/2007.
-
Tu Lan, Ván cờ của hồ ly, đăng trong tạp chí Vạn Tượng, Thượng Hải, tháng 11/1998.
-
Trương Ái Linh, (Phan Thu Vân dịch), Sắc, giới, NXB Trẻ, Tp.HCM, tháng 1/2009.
-
Sắc, giới (Lust, Caution), Haishang Films phát hành (liên kết với Focus Features và River Road Entertainment), 2007.
1 Trích trong “Sắc, giới”, NXB Trẻ, Tp. HCM, 2009.
2 Trích trong “Sắc, giới”, NXB Trẻ, Tp. HCM, 2009.
3 Trích trong “Ấn khắc văn học sinh hoạt chí”, Đài Loan, tháng 8/2007.
4 Trích trong “Ván cờ của hồ ly”, đăng trong tạp chí “Vạn Tượng”, Thượng Hải, tháng 11/1998.
5 Trích trong “Sắc, giới”, NXB Trẻ, Tp. HCM, 2009.
Phan Thu Vân, Nhìn lằn ranh giữa văn học và điện ảnh qua Sắc, giới, Hội thảo quốc tế “Những lằn ranh văn học”, NXB Đại học Sư Phạm TP.HCM, 23/12/2011.
Phan Thu Vân, Lằn ranh giữa văn học và điện ảnh qua Sắc, giới, Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 1 (491) tháng 1/2013, trang 116 – 125.
http://hcmup.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=6769%3Anhin-ln-ranh-gia-vn-hc-va-in-nh-qua-sc-gii&catid=4130%3Avan-hoc-nuoc-ngoai&Itemid=7244&lang=zh&site=30